Hoezo ambitieus? Mag het iets minder zijn? II

Wie op de kaart, bewaart in het archief van het Hoogheemraadschap Rijnland met signatuur A-1327, en waarover ik eerder al verhaalde, kijkt, ziet dat de GDP in feite al zo’n beetje de contouren heeft van de huidige polder. Natuurlijk, de grenzen verschuiven later nog enigszins, zo gaat het gebied bij de Kostverloren weg later bij een andere polder horen, maar grofweg gezegd, zien wij de GDP. Uiteraard heet dat gebied dan nog geen Grote Drooggemaakte Polder, simpelweg omdat het nog geen polder is, tenminste, één polder is.

Sterker nog, we zien dat het gebied uit zo’n achttal kleinere gebieden bestaat, ieder eigenlijk kleine poldertjes. Een van die gebieden springt in het oog, maar voor dat ik daar nog iets over ga zeggen is het zinvol de diverse gebieden hier op te sommen. We beginnen bij de Landscheidingsdijk en wandelen zo naar de huidige Meerlaan.

Tekening van J.P. Dou van het poldergebied bij Stompwijk en Zoetermeer

Collectie Hoogheemraadschap van Rijnland, A-1327, detail

  1. een zeer smalle strook van de Landscheidingsdijk naar de Kostverlorenweg, slechts enkel meters breed. Dit gebied heeft geen naam.
  2. dan een gebied begrensd door de Kostverlorenweg, de Starrevaart (die in 1626 kennelijk gewoon doorloopt tot zelfs bij Zoetermeer), de Ommedijkseweg en de Stompwijkseweg. Dit gebied heeft geen naam.
  3. dan een gebied begrensd door de Starrevaart, een voetpad, de Ommedijkseweg en de Stompwijkseweg. Dit gebied heeft geen naam.
  4. dan een gebied begrensd door het voetpad, de kade van de Piet Willem Iannen polder, de Ommedijkseweg en de Stompwijkseweg. Dit gebied heeft geen naam.
  5. dan een zeer bijzonder vormggegeven gebied begrensd door de eerste kade van de Piet Willem Iannen polder, de tweede kade van de Piet Willem Iannen polder, de Ommedijkseweg en de Stompwijkseweg. Dit gebied heet “Piet Willen Iannen polder”.
  6. dan een gebied begrend door de de tweede kade van de Piet Willen Iannen polder, de kade “op Willem Ians soons land leggende”, de Ommedijkseweg en de Stompwijkseweg. Dit gebied heeft geen naam.
  7. dan een gebied begrensd door de kade “op Willem Ians soons land leggende”, de kade van de polder met de naam “Aryen Gorssen Polder”, de Ommedijkseweg en de Stompwijkseweg. Dit gebied heeft de naam “Vranck Adriaen Vrancken Polder”.
  8. dan een gebied begrensd door de kade van de Vranck Adriaen Vrancken Polder, een sloot met de aanduiding “De Abdye van Rynsborch”, de Ommedijkseweg en de Stompwijkseweg. Dit gebied heeft de naam “Aryen Gorssen Polder” en is doorkruist met de ‘Nieuwe Wech”, tegenwoordig Meerlaan geheten. De sloot werd later Jan Koenen sloot genoemd.

Het is een raadsel waarom de tekenaar, J. P. Dou 1 , bij drie van de gebieden een naam geeft en bij één gebied een naam impliceert (nrs. 6-7). Of het moet zijn dat de gebieden echt werden gezien als een polder; dit is een omkaad of omdijkt gebied, waarbinnen de waterhuishouding apart geregeld werd onder verantwoordelijkheid van de eigenaar van het gebied. Uit de kaart valt overigens niet op te maken hoe dat dan gebeurde. De verlaten duiden uiteraard op waterniveau verschillen. Maar dit alles is een eigen interpretatie, die, voorzover ik weet, niet wordt ondersteund door de literatuur hieromtrent.

Zeer in het oog springt de vorm van de Pieter Willen Iannen Polder (5). Vlak na de huidige “Krom” -vanuit Leidschendam gezien- een tegen de Stompwijkseweg aangelegen gebied dat een smalle uitloper heeft, van vermoedelijk slechts enkele meters breed, helemaal naar de Ommedijkseweg.

Nog merkwaardiger wordt het als we ons realiseren waarom deze kaart in eerste instantie werd gemaakt. In de overzichtskaart wordt deze polder niet ingekleurd en feitelijk betekende dit dat dit merkwaardig vormgegeven gebied dus volledig buiten de boot viel in het beoogde opzet van het gebied, namelijk het creëeren van één grote polder in bestuurlijk zin, zie Hoezo ambitieus? Mag het iets minder zijn? I.

De vraag is dus: Waarom blijft dit wonderlijk gevormde gebied buiten de herschikking?

Meer algemeen zijn de volgende vragen:

  1. waarom hebben sommige gebieden een naam en andere niet? Zouden de naamloze gebieden soms al onder water staan en dus ‘verlaten gebieden zijn’?
  2. in hoeverre werkt de indeling van de GDP in 1626 nog door in de huidige GDP? Zo zien we dat de grens aan de rechterzijde van polder nr. 5 grofweg samenvalt met de plaats waar later de molengang verrees. De onderzijde van dit gebied valt grofweg samen met een van de tochtsloten in de latere polder.

“Een kaart werkt verhelderend” hoort men vaak. Minder vaak horen wij: “een kaart roept nieuwe vragen op”. Toch is dat hier het geval.

  1. Titel van de tekening: Ick Jan Pieters soo. Dou gesworen lantmeter ‘slants van Rijnlant getuijge mits desen dat ick ten versoucke van de requyranten volgens gedaen aenwijsinge van de opposanten gemaect en. hier afgebeelt hebbe de polder ten weder sijden als voren versocht volgens den verbale aenwijsinge bij mij hier waren op dese caert gedaen / welck ick gemaect hebbe bvij inspectie ten naesten bij opte schale der roeden hier boven gestelt. Actum de. XXIIIIen [24] marcij XVIc XXVI [1626] Jan Pieterszoon Douw. – Schaal [ca. 1:15.000]. – 1626. – 1 kaart : handschrift ,handschrift op perkament : gekleurd; 60×81 cm, blad 62×84 cm []
Dit bericht is geplaatst in stompwijk en getagd , . Bookmark de permalink.

1 Reactie op Hoezo ambitieus? Mag het iets minder zijn? II

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>