Bruggen en quakels om de polder te kunnen droogmalen.

Toen eind jaren zeventig van de achttiende eeuw de plannen om het gebied, dat nu de Grote Drooggemaakte Polder (GDP) in Stompwijk is, te gaan droogmalen, moest natuurlijk de situatie ter plekke in ogenschouw genomen worden. Op basis van wat men waarnam, moest uiteraard een grondig plan voor droogmaking gemaakt worden. Om maar eens iets eenvoudigs te noemen; al dat water dat uitgeslagen moest gaan worden, moest natuurlijk wel ergens heen. Het liefst snel en zonder schade aan te brengen aan belendende werken als bruggen en dijken.

In het geval van de GDP lag de afvoer van het water via de Knip Waatering naar de Vliet voor de hand. Maar, naar het zich zo laat aanzien, dan moest er wel een doorgang komen naar die Knip Waatering. Kennelijk was die er dus niet of in ieder geval was die doorgang niet groot genoeg. En natuurlijk moest er dan ook gesteggeld worden over de kosten. Moesten aanpassingen aan bestaande werken worden betaald door de ‘eigenaren’ of ‘beheerders’ van die werken, ook als zij niet direct betrokken waren bij de droogmaking?

Met al deze vragen in het hoofd trok de heer Melchior Bolstra 1 in 1768 naar het plassengebied bij Stompwijk, meer precies dat stukje van het terrein waar de feitelijke uitwatering zou gaan plaatsvinden; het gebied rondom de huidige Kniplaanbrug. Bolstra maakte er een schets en pende er een verhaal bij 2 . En in die schets een tekeningetje van de bovenmolen, helaas slechts schetsmatig, maar allengs groeit mijn verzameling plaatjes van de molendriegang schuin tegenover de Kniplaan wel, maar dit terzijde! De brug en de tijdelijke puntdam zijn ook ingetekend.

Schets bovenmolen van Grote Drooggemaakte Polder

Collectie Hoogheemraadschap van Rijnland, A-2211, detail

Ik vind het aardig om het epistel van Melchior Bolstra hier in zijn geheel weer te geven, omdat het een goede indruk geeft over de vragen waar men zich bij een dergelijk groot project mee bezighield, ja mee bezig moest houden. In de schets lezen wij aanduidingen en namen van het uitgebeelde, zoals ‘quakel’, ‘valbrug’ en ‘puntdam’ en natuurlijk werden de wegen en wateringen genoemd. Bolstra heeft een letter ‘a’ in zijn schets gezet om precies aan te geven op welk gebied zijn opmerkingen betrekking hebben.

Het complete verhaal van Bolstra inclusief schets

Collectie Hoogheemraadschap van Rijnland, A-2211

Bovenste stuk tekst: a. de versogte opening in de kniplaen ‘t enden de quakel en valbrug, die tans bij het ambagt onderhouden word en bij het maaken van de opening letter a tot onderhoud van dezelve blijft, met de sloott en schoeijeng teigens de stompwijks weg, dog bij het maaken van de versogte opening behoorde het onderhoud van de sloott aan de zijde van de kniplaen, met al het geen tot de versogte opening gerequireerd word te blijven voor rekening van de droogmaakerij, het welk in apointmet? 3 te stellen, vindende voort overige geen remarques. M: Bolstra

Onderste stuk tekst: het maaken van de gerequireerde opening in de kniplaen soo van timmeren als aardwerk, voor reeken: 4 van de gecombineerde polder ofte droogmaakerij onder soetermeer en stompwijk met het onderhout van de schoeijeng van dezelve laan deur 5  de leggers en dekzel tot aan de valbrug. welk valbrug quakel schoeiijeng Stompwijkerweg, sloot en paelen tusschen beide openingen waar op het val van de brug op komt te rusten blijft alles int onderhout ten laste van het ambagt.

Tot slot nog een detailbeeld van de situatie rondom de beoogde brug en kwakel bij de Kniplaan. Zelfs de palen waarop het brugdek rust zijn ingetekend (de kleine cirkeltjes links op de tekening) om iedere vorm van misverstand te voorkomen: die palen zijn voor rekening van het ambacht Stompwijk!

De beoogde brug en kwakel bij de Kniplaan

Collectie Hoogheemraadschap van Rijnland, A-2211

  1. Voor meer gegevens over leven en werk van Bolstra, zie het Nieuwe Nederlandsch Biografisch Woordenboek [NNBW], deel 6, p. 146-147. []
  2. [Kaart van de uitwatering van de molens van de droogmakerij onder Zoetermeer, Stompwijk en Wilsveen] / Melchior Bolstra. – Schaal [ca. 1:400]. – 1768. []
  3. Lees ik dit goed? En wie kan mij uitleggen wat er wordt bedoeld? []
  4. Afgekort: reekening. []
  5. Lees ik dit goed? En wie kan mij uitleggen wat er wordt bedoeld? []
Dit bericht is geplaatst in stompwijk en getagd , , , . Bookmark de permalink.

2 Reacties op Bruggen en quakels om de polder te kunnen droogmalen.

  1. Pingback: Morgens en molenerven in de Grote Drooggemaakte Polder | Aad Janson

  2. jacques haasbeek zegt:

    Het Franse woord “appointement” betekent “wedde” cq. salaris. Als je het zo leest wordt de strekking van deze paragraaf meteen duidelijk lijkt me. In die tijd werden nogal eens gallicismen gebezigd of het nodige nepfrans gebruikt, en fout gespeld. Zoiets lijkt dit ook te zijn. Goed stukken trouwens, keep the good work going!
    ————————————————————————
    “Bovenste stuk tekst: a. de versogte opening in de kniplaen ‘t enden de quakel en valbrug, die tans bij het ambagt onderhouden word en bij het maaken van de opening letter a tot onderhoud van dezelve blijft, met de sloott en schoeijeng teigens de stompwijks weg, dog bij het maaken van de versogte opening behoorde het onderhoud van de sloott aan de zijde van de kniplaen, met al het geen tot de versogte opening gerequireerd word te blijven voor rekening van de droogmaakerij, het welk in apointmet? 3 te stellen, vindende voort overige geen remarques. M: Bolstra”

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>