1746: Veel staat onder water in Stompwijk

Bolstra: Rijnland, 1746.

Uit: Collectie Hoogheemraadschap van Rijnland, A-4493. Uitsnede

In 1746 verscheen een derde editie van een overzichtskaart uit 1647. De kaart werd ooit gemaakt door de heren Dou en Van Brouckhuijsen, maar dus bijna 100 jaar later bijgewerkt door de bekende Melchior Bolstra 1  juist om het plassengebied in dit deel van Rijnland eens goed in kaart te brengen.

Dat is uitstekend gelukt! U ziet op de overzichtskaart dat de gebieden die bestaan uit plassen en moerassen zijn aangegeven door arceringen en juist de polder waar mijn interesse naar uitgaat (de Grote Drooggemaakte Polder) is eigenlijk geen polder maar een plas. Behalve het inzicht dat de polder rond 1750 eigenlijk nog geen echte polder is, is er toch nog een aantal andere opvallende zaken te zien. Zo staat keurig aangegeven waar er bruggen zijn en kwakels (quakels), hoe de wegen heten -Stompwijcker Wegh, Meer Laan-  en de belangrijke waterwegen -Stompwijcker Waterringh, Ommedijksche Waterringhe-, kortom met de informatievoorziening zit het wel goed.

Ik vermoed wel dat deze aanduidingen al zijn aangebracht door Dou en confrater (in 1647) en dat Bolstra de arceringen heeft aangebracht en de aanduidingen als “Verslag Turf de Landen” (in 1746). Eigenlijk had het gebied dus geen echte naam, althans op deze kaart, tenzij Bolstra die naam heeft weggepoetst in zijn aanpassingen van de kaart. 2

Opvallend is verder dat de kaart nog aangeeft dat het bedoelde plasgebied op één plaats voor de scheepvaart toegankelijk was, namelijk een verlaat bij herberg “De Schenkkan”, precies tegenover de Kniplaan. Verder geen spoor van een kerk, hoewel die in het verder lege Wilsveen wel was ingetekend, maar ja, Stompwijk was katholiek hè.

Ook geen spoor van een molen in de latere Grote Drooggemaakte Polder en dat is opmerkelijk, want in kleinere polders, hoewel volledig verslagturfd en dus ook onder water, staan ze wel: Kleine Blankaartpolder en de half ondergelopen Kniplaenspolder. De kaart hieronder bevat een detail van de kaart hierboven, maar ik heb de polder een beetje naar rechts gekanteld. Het molentje in de “Cleyne Blanckaert” is nog wel zichtbaar (rechts onder). Als u klikt op het plaatje verschijnt er een grotere weergave die beter te ‘lezen’ valt.

Grote Drooggemaakte Polder voor droogmaling in kaart van Bolstra 1746.

Uit: Collectie Hoogheemraadschap van Rijnland, A-4493. Detail

Het zou mij niets verbazen als deze prent de grondslag is geweest voor de plannen die dertig jaar later leidden tot de droogmaking van deze polder. Maar daar waren natuurlijk meer gedetailleerde plannen en kaarten voor nodig.

  1. Melchior Bolstra, 1704-1776. Het titel van het boek luidde “‘T Hooge Heemraedschap van Rhynland”. Het verscheen in 1746 bij Isaak Trigion in Amsterdam. Mocht u het boek ergens op zolder hebben liggen; het is ongeveer € 5.000,00 waard op dit moment. []
  2. Bij herdrukken van kaarten werden vaak de -soms oude- etsplaten voor de afbeeldingen en kaarten opnieuw gebruikt. Soms blijven dan restanten uit het verleden ten onrechte staan. Zo zien wij hier op de kaart nog dat de Drie Molens in de Driemanspolder nog de Vier Molens zijn. In 1687 al verloor deze molengang de bovenmolen, dus 60 jaar voor dat Bolstra aan de slag ging met de kaart! En verder zien we nog elders op de kaart niet goed wegge-etste teksten doorschemeren. []
Dit bericht is geplaatst in stompwijk en getagd , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>