De Drie Molens van Stompwijk (in de Groote Drooggemaakte Polder dan)

“Ja ik heb zelfs meerdere kaarten onder ogen gehad met kleine schetsmatige molentjes in de polder”, meldde ik in een eerdere blog, Stompwijk in Franse Tijd. En dan moet ik natuurlijk ook met de billen bloot en dus nog een kaart met een afbeelding van een molen uit de polder genoemd in de titel geven . Het betreft alleen de bovenmolen, maar de kaart is zo fijn gedetailleerd, dat ook de opstallen rondom de molen nauwkeurig zijn afgebeeld.

De plattegrond is gemaakt in 1830 door kartograaf Adrianus Hanegraaff naar aanleiding van de bouw van een schuurtje in de buurt van de molen. Daarvoor was geen toestemming gevraagd, te oordelen uit de bij de plattegrond gegeven toelichting 1 . En toen Adrianus daar toch was heeft hij een ietsjes uitgebreidere schets gemaakt van de omgeving dan strikt genomen noodzakelijk was.

groote_drooggemaakte_polder_bovenmolen_A-2869

Collectie Hoogheemraadschap van Rijnland, A-2869. Klik het plaatje voor een grotere weergave.

We bekijken eerst de gehele situatie en constateren dat we vanuit het noord noord westen de omgeving bekijken. Dat is simpel vast te stellen omdat Hanegraaf een schetsmatige kompasroos heeft getekend rondom de achtkante molen. Links naast de molen staan twee opstallen afgebeeld, een hooibarg en een schuur.

Uitsnede met bovenmolen

Collectie Hoogheemraadschap van Rijnland, A-2869. Klik het plaatje voor een grotere weergave.

Geen woonhuis te bekennen, dus we mogen misschien concluderen dat er in de molen werd gewoond. De opstallen zijn vermoedelijk zo gebouwd dat zij in alle opzichten (niet te hoog en op de meest geschikte plaats) de molen zelf niet in de weg stonden.

Precies rechts naast de Stompwijkse Weg -richting Stompwijk zelf- ligt nog een slootje. Verder zijn tegenover de Kniplaan een paar gebouwtjes getekend, waarvan er één ‘Herberg de Kan’ als naam heeft gekregen, maar eigenlijk heette die herberg ‘De Schenkkan’.

De polder naast de Kniplaan -richting Stompwijk- is kennelijk nog niet uitgeveend, want Hanegraaf schrijft “Veenlanden in de Meeslouwer Polder”.

bovenmolen detail

Collectie Hoogheemraadschap van Rijnland, A-2869. Klik het plaatje voor een grotere weergave.

Tot slot, zien wij linksonder de Stompwijkse Vaart een door water omringd ‘Elzehout Bos’ en een drietal gebouwtjes getekend. In één daarvan staat ‘Nieuwe Schuur’, vermoedelijk is dit het zonder toestemming gebouwde schuurtje.

Mij is niet helemaal duidelijk wat die “37 ??” betekenen, die precies boven de nieuwe schuur staat geschreven. Bovendien zie ik niet zo goed in wat nu eigenlijk het probleem is. De schuur ligt precies ten noorden van de molen en hoe vaak malen molens bij noordenwind? Het is misschien de hoogte van de schuur die een probleem opleverde, maar dat kan ik niet uit de tekening opmaken.

Of waren er in 1830 ‘bestemmingsplannen’, dit keer van het hoogheemraadschap?

  1. [Plattegrond van de omgeving van de bovenmolen in de Drooggemaakte Grote polder onder Stompwijk] / Adrianus Hanegraaff. – Schaal [ca. 1:1.200]. – 1830. – 1 kaart : handschrift : gekleurd; 25×32 cm, blad 25×32 cm. Toelichting: Schaalstok van 40 roede = 123 mm. – Zuidzuidoost boven. – Bijlage bij: rapport van 13-08-1830 van de opziener/landmeter A. Hanegraaff van een onderzoek naar de bouw van een schuur door Corstiaan van Leeuwen binnen de windvang van de bovenmolen van de Drooggemaakte Grote polder op de dijk van de Gecombineerde Huiszitter- en Meeslouwerpolder. De verder weergegeven opstallen en geriefhoutbosjes heeft Hanegraaff mede betrokken bij zijn onderzoek naar het schenden van het windrecht. – OAR inv.nr. 7614. []
Dit bericht is geplaatst in stompwijk en getagd , , . Bookmark de permalink.

2 Reacties op De Drie Molens van Stompwijk (in de Groote Drooggemaakte Polder dan)

  1. Nico van den Bos zegt:

    Geachte heer Janson
    Ik weet wel voor 100% dat er in deze molens gewoond werd ,het waren grote 8-kante bovenkruiers met een (wiek)vlucht van 27 m ,dit waren en zijn eigelijk de grootste watermolens ,met de meeste capaciteit ,dat moet ook wel aangezien bovengenoemde polder zo,n 500 ha groot is, en als er gemalen moest worden ,het water zo gauw mogelijk weg moest. gr. Nico ;kleinzoon van Klaas vd Bos ,voormalig machinist van de Volharding aldaar.

  2. Nico van den Bos zegt:

    waarschijnlijk(eigelijk wel logisch) is er na het stilzetten van de molens ,een machinistenwoning gebouwd voor de machinist van het gemaal de Volharding ,waarin mijn grootouders van 1946/47 tot 1965 in hebben gewoond na wat jaren later is de woning gesloopt en kwam een nieuwe woning ten zw er van.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>